Fırınlarda külünçe yoğunluğu
Ramazan bayramı yaklaştıkça fırınlarda külünçe yoğunluğu da artmaya başladı
Şanlıurfa'da her yıl Ramazan ayında özellikle bayrama kısa bir zaman kala yoğunlaşan Külünçe mesaisi bu dönemde de yoğun bir şekilde devam ediyor.
İftar sonrasında da açık tutulan pide fırınları evlerde yapılıp leğenlerle getirilen külünçeleri tepsilere dizip ocakta pişirıyor.
EN MEŞHURU ALİGÖR KÜLÜNÇESİ
Suruç ilçesinde de bu gelenek halen devam ediyor. Gece geç saatlere kadar Külünçe pişiren Suruçlu fırıncı ustalarından Mehmet Can Demir, Aligör külünçesinin Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 2016 yılında coğrafi işaret belgesiyle tescillendiğini anımsatarak, Ramazan bayramlarının vazgeçilmezi olan Aligör külünçesinin un, yağ, süt, yumurta, susam ve 7 çeşit baharatın karışımıyla yapıldığını, çayın yanında misafirlere ikram edildiğini ve komşu ve akrabalara dağıtıldığını anımsattı.
KÜLÜNÇE ADI NEREDEN GELİYOR?
ŞURKAV dergisinde yer alan bilgiye göre, Külünçe adı Farsça 'Kuliçe' kelimesinin farklı ağızlarda ve zaman içinde uğradığı değişimlerden geliyor. Farsçada yassı, yuvarlak nesne, bir tür hamur işi veya yuvarlak çörek anlamına geliyor.
Şanlıurfa ve çevre illerde (Mardin, Adıyaman) kelime araya bir "n" sesi alarak veya yerel ağızdaki korunuşuyla "külünçe"ye dönüşmüş. Şanlıurfa külünçesi mahlep ve tarçın gibi baharatlarla (külünçe dermeni) yapılır; ancak dokusu genellikle Antakya külçesine göre daha gevrek, bisküviye yakındır.
Antakya'da ise "Külçe": Farsça kulîçe kelimesindeki orta hecenin düşmesi veya daralmasıyla "külçe" halini almış. Antakya mutfağında bu ürün; rezene (mayana), mahlep ve bol zeytinyağı ile hazırlanan, mayalı bir çörek olarak karşımıza çıkar.
Külünçe tatlı ve tuızlu olarak iki çeşit yapılıyor. Her ikisinin üretim metodu aynı. Urfa'nın M.S. 494-507 yıllarını anlatan Mar-Yeşua Vakayinamesi kitabında, Diyarbakır kuşatmalarında 40 bin askerin aylarca ekmek, külünçe ve peksimet ihtiyacının Urfa'dan karşılandığı yer alıyor.
Uzun yılların kültürel birikimi ve ustalık ile günümüze ulaşan Şanlıurfa Külünçesi yörenin gastronomi değerleri arasında yer alıyor.
(Güncellendi)
